De volgende artikelen zijn rechts te lezen:

Hormoonzalven in het algemeen

Hoe gebruik je correct hormoonzalven?

Zijn hormoonzalven veilig?

Overzicht hormoonzalven

Waarom verdwijnt het eczeem soms als of nadat mijn kind ziek is?

Wat te gebruiken bij open eczeem?

Hoe kan je infecties (helpen) voorkomen?

 

 
 
 

Hormoonzalven in het algemeen

Het gebruik van corticosteroïden is veilig, mits ze juist gebruikt worden.

Het lastige bij eczeem is dat je de juiste balans moet vinden: niet teveel medicatie zodat er bijwerkingen optreden en niet te weinig zodat het leven van patiënt en omgeving ontregeld wordt. Iedereen moet een keuze maken die het beste past in de persoonlijke situatie. Ik vind, maar dat is mijn mening, dat het onthouden van een behandelmogelijkheid ook de mogelijkheid kan onthouden op een betere kwaliteit van leven. Elke arts dient je in ieder geval de opties aan te bieden, zodat je de juiste keuze kan maken. Nu gebeurt het helaas nog vaak dat iemand óf te sterke zalven gebruikt zonder dit te realiseren, of te weinig of te lichte zalven gebruikt, omdat men uit gebrek aan informatie (onterechte) angst heeft voor bijwerkingen.

Hormoonzalven (corticosteroïdzalven, officieel) zijn zalven waar een middel inzit dat afgeleid is van het natuurlijke hormoon cortisol. Cortisol is een hormoon dat in de bijnieren wordt aangemaakt en dat veel belangrijke processen in het lichaam regelt. Het is onmisbaar. Corticosteroïden werken op de huid als een afweeronderdrukker.

Hoe gebruik je correct hormoonzalven bij kinderen?

  • Begin altijd met de laagst mogelijke klasse;
  • Ga pas naar een andere klasse als de vorige klasse geen resultaat op levert;
  • Smeer zo dun en lokaal mogelijk;
  • Smeer maximaal 4 a 5 dagen, las dan 3 a 4 stopdagen in. Hiermee voorkom je resistentie voor een bepaalde zalf en voorkom je bijwerkingen;
  • Gebruik bij zuigelingen alleen klasse 1 en 2;
  • Gebruik alleen klasse 1 voor het gezicht;
  • Vraag aan je arts welke klasse voorgeschreven is;
  • Wissel (bij langdurig gebruik) van merk binnen een zelfde klasse;
  • Meestal gebruik je beter kort een hogere klasse dan lang een lagere klasse;
  • Soms werkt een bepaald merk niet, maar een ander merk in dezelfde klasse wel;
  • De behaarde hoofdhuid, het gezicht en de geslachtsdelen zijn extra gevoelig voor hormoonzalven en daar is derhalve de kans op bijwerkingen groter. Pas daarom een lagere klasse toe in het gezicht en vermijdt de genitaliën;
  • Klasse 3 en 4 worden alleen bij crisisinterventie ingezet, bij zeer ernstig eczeem. Als het eczeem van je kindje zo ernstig is dat een klasse 3 of 4 toch nodig is, dan hoort dit altijd door een dermatoloog voorgeschreven te worden. Hormoonzalven uit die klasse voor gebruik bij kinderen, mag NIET door een huisarts, maar MOET door een specialist voorgeschreven worden. Let op: er zijn diverse huisartsen die wel dergelijke klasse voorschrijven, vaak zelfs zonder dat lagere klasse geprobeerd zijn of zonder dat ouders goed geinformeerd worden!

Let op: dit betreft algemene richtlijnen. Gebruik dit om met je arts te bespreken, maar ga nooit zelfstandig adviezen van artsen wijzigen!

Naar boven...

Zijn hormoonzalven veilig?

Ja. Veel mensen zijn angstig om hormoonzalven te gebruiken. Toch zijn hormoonzalven van vandaag de dag heel veilig, mits noodzakelijk en correct gebruikt. Vergeet echter niet dat het enkel symptoombestrijding is. Zoek naar mogelijke oorzaken en als je die niet of onvoldoende kan vinden, dan zijn er gelukkig prima medicijnen als hormoonzalven om het eczeem te onderdrukken en daarmee het leven zo draaglijk mogelijk te maken.
De huidige samenstelling heeft nauwelijks bijwerkingen (atrofie: dunner worden van de huid) en de klasses 1 en 2 kunnen ook bij langdurig gebruik, zelfs bij babies veilig gebruikt worden. Wel is het van belang altijd met de laagste klasse (bijv. hydrocortisonen) te beginnen en alleen de klasse te verhogen indien echt noodzakelijk. Bij kleine kinderen mag, van klasse 1 en 2, maximaal 1 tube per week gebruikt worden. En dat is heel wat, zelden is dat nodig.
Overweeg waarom je hormonen gebruikt: is het nodig om erger (infectiegevaar) te voorkomen, doe je het omdat je kind teveel jeuk heeft, of omdat je kindje er niet zo mooi uitziet als je wilde. In dat laatste geval moet je beseffen dat je wel hormonen gebruikt en dit eigenlijk alleen zeer incidenteel zou moeten doen.
Er doen veel fabels de ronde over hormoonzalven, zoals het gerucht dat je met smeren het eczeem naar binnen laat slaan (zie ander hoofdstukje) of dat het altijd negatieve bijwerkingen heeft. Dat is niet zo. Wel blijft het noodzaak goed af te wegen waarom en hoe vaak je het gebruikt.

Fabel: door gebruik hormoonzalf, slaat het eczeem naar binnen
Het is een veel gehoorde, onterechte fabel, dat eczeem naar binnenslaat als je hormoonzalven gebruikt. Vooropgesteld, het gebruik van hormoonzalven is niets meer en minder dan symptoombestrijding - stop je met het gebruik ervan, komt het eczeem vaak weer terug. Toch is het soms een noodzakelijk kwaad. Eczeem doet zich juist voor in de eerste levensjaren (behoudens de 10% die het zijn hele leven houdt) en astma ontwikkelt zich vaak vanaf de levensjaren dat vaak het eczeem spontaan verdwijnt. Je zou dan kunnen denken dat het gebruik van hormonen (je ziet geen eczeem meer) astma stimuleert, maar dat is recent niet waar bewezen.
Het is helaas een wijd verspreid misverstand dat eczeem zou draaien om afvalstoffen die via de huid zouden worden uitgescheiden. Het is perceptie die zo ongeveer uit de middeleeuwen stamt, waarbij men dacht dat "iets" een uitweg zocht, zoals bij een zwerende vinger. Eczeem is een ingewikkelde ziekte, waarbij afweerstoffen en afweercellen in de huid samen zorgen voor een ontsteking van de huid.
Men zou - de analogie volgend - tevens kunnen zeggen dat bij behandeling van astma met geïnhaleerde corticosteroïden dus hetzelfde zou moeten gebeuren, maar dan in omgekeerde richting. Oftewel, bij gebruik van inhalatiecorticosteroïden - erg veel gebruik overigens - zou eczeem moeten optreden omdat de afvalstoffen die astma veroorzaken dan een uitweg zoeken naar de huid. En dit is niet zo, en ook niet in de ouderwetse beleving. De volgtijdelijkheid levert voor sommigen een causaal verband.
Corticosteroïden zijn al decennia beschikbaar voor de behandeling van atopische ziekten, dus zowel bij astma als bij huid, neusslijmvliezen en darmziekten. Niets wijst erop - uit de literatuur - dat bij de start van het gebruik van corticosteroïden, er plotseling meer astma is opgetreden. Dus ook vanuit de epidemiologie is er geen bewijs voor te vinden.

Naar boven...

Overzicht hormoonzalven (per klasse)

Hormoonzalven zijn in vier klassen onderverdeeld:
Klasse 1 is de laagste (lees veiligste), klasse 4 de hoogste.

Gebruik bij zuigelingen en kinderen alleen klasse 1 en 2.

Tip voor behaarde hoofdhuid: Topicorte Lotion of Locoid Lotion.

Mijdt de geslachtsdelen van het kind, wees extra voorzichtig met gebruik van hormonen in gezicht en behaarde hoofdhuid omdat de hormonen hier sterker opgenomen worden en de kans op bijwerkingen daar groter is.

Naar boven...

Waarom verdwijnt het eczeem soms als of nadat mijn kind ziek is?

Als iemand ziek is, maakt het lichaam natuurlijke cortisonen aan. Heel vaak zie je dan ook dat het eczeem verbetert tijdens of na een ziekte. Toch kan het bij sommige mensen ook zijn dat het eczeem juist alleen verslechtert bij een ziekte (door de aanslag op de weerstand).

Naar boven...

Wat te gebruiken bij open eczeem?

Als het eczeem open is, is het van belang alert te zijn op (verhoogde kans) op infecties. Houd de huid goed schoon (met water) en indien nodig met iets om te ontsmetten (preventief). Bij een infectie: gebruik een lokale antibiotica zalf zoals bijv. Fucidin of Bactobran. Dit zijn lokale antibiotica zalven die je alleen op recept kan krijgen en je, omdat het een antibiotica is, altijd een aantal aaneengesloten dagen moet gebruiken. Op een open huid kan je beter geen hormoonzalf smeren, omdat dit dan dieper in het lichaam kan dringen (en meer bijwerkingen kan genereren). Tenzij het nodig is, dan heb je geen keuze.
Bescherm een open huid tegen verder krabben en vuil.
Wat je zou kunnen smeren is bijv. Calendula emulsie van VSM (licht ontsmettend en helend) of Rescue Cream van Bach Bloesems. Als de huid weer dicht is, kan je indien nodig, hormoonzalf gebruiken.

Naar boven...

Hoe kan je infecties (helpen) voorkomen?

Eczeem kan snel geïnfecteerd raken. Als het eczeem geïnfecteerd is, moet je het behandelen met een antibiotica zalf zoals hierboven genoemd is. Vaak kan je eczeem infecties voorkomen, door preventief, bij open eczeem of eczeem dat dreigt te ontsteken, het eczeem te ontsmetten. Bijvoorbeeld met Betadine (Betadine scrub in bad). Veel mensen zijn drager van de Staphylococcus bacterie. Soms helpt het om heel consequent, zowel kind als ouders, de handen te wassen met antibacteriële zeep, omdat je alleen hiermee de cirkel kan doorbreken (je kan wel kind ontsmetten, maar als ouder ook de bacterie bij zich draagt…).
Dus: probeer infecties voor te blijven en ontsmet open eczeem preventief.

Naar boven...